Obserwacja i eksperyment pedagogiczny jako metoda badawcza w pracach magisterskich

Posted on

Proces badawczy to czynność, która powinna się charakteryzować określonymi regułami i wskazaniami. Krótko mówiąc są to zabiegi, które stosujecie świadomie bądź nie, przy rozwiązaniu jakiegoś problemu naukowego.

Oto krótka charakterystyka:

Pierwsza z nich to obserwacja – jedna z podstawowych metod badawczych
w naukach społecznych, stosowana przede wszystkim w socjologii, etnologii, antropologii i psychologii. Tutaj mamy do czynienia z jej dwoma rodzajami :

    • obserwacja jawna, czyli osoby badane wiedzą o tym, że są przedmiotem zainteresowania obserwatora, przy czym nie muszą być poinformowane o przedmiocie i celu badania. Z tego powodu mogą zmieniać swoje postępowanie

    • obserwacja niejawnej (ukryta) osoby badane nie wiedzą
      o tym, że są obiektem obserwacji, dzięki czemu ich zachowania traktowane są jako bardziej „naturalne”. Pewnym utrudnieniem przy stosowaniu tej techniki jest konieczność rejestracji wyników w sposób niedostrzeżony lub nie wzbudzający podejrzeń. Jednak ta technika może być jednak wątpliwa z etycznego punktu widzenia, ponieważ nie pozwala badanym osobom wyrazić sprzeciwu wobec badania.

Druga z metod to tzw. eksperyment pedagogiczny – metoda  oparta głównie na technice obserwacji, ale przeprowadzona w specjalnie zorganizowanych warunkach, dlatego jest metodą samodzielną. Podstawową różnicą między obserwacją a eksperymentem jest taka, że postawa badacza w przypadku eksperymentu jest aktywna – ma z reguły charakter interweniujący w badanie zjawiska, podczas gdy postawa obserwatora jest zazwyczaj bierna.

Eksperyment pedagogiczny może przybierać formę eksperymentu laboratyjnego, w którym wywołuje się lub zmienia dany proces, bądź też eksperymentu naturalnego, kiedy badamy dany proces w typowych dla niego okolicznościach. Wyróżniamy kilka jego etapów:

    • Etap formułowania problemu
    • Etap formułowania hipotezy roboczej
    • Etap przewidywań skutków (etap rozumowania)
    • Etap przygotowania weryfikacji zewnętrznej hipotezy roboczej
      • Bliższe określenie badanej populacji
      • Oznaczenie treści, na których mają być realizowane badania
      • Ustalenie koniecznego i możliwego czasu badań
      • Zdefiniowanie i scharakteryzowanie tych zjawisk, które mają być przedmiotem naszej szczegółowej badawczej uwagi
      • Wybór i opisanie metody badania
    • Etap empirycznego weryfikowania hipotezy
    • Sprawdzenie słuszności rozwiązań (prawdziwości wyników)
    • Wnioskowanie końcowe

Jednym z głównych narzędzi pomiaru zmiennych w badaniach prowadzonych za pomocą eksperymentu są testy.

—-

  • C. Kupisiewicz, Dydaktyka ogólna, Warszawa 2000 r., s. 35 – 41.
  • materiały własne